ANASAYFA | İLETİŞİM

Hastalıkta sağlıkta tarhana!

Annemin küçükken bana tarhana çorbası içirmek için söylediği bir tekerleme hala kulaklarımda: “Tarhana tar tar boğazımı yırtar, baklava kardeş gel beni kurtar.”

Ne güzel bir kültürdür tarhanamız... Ne güzel bir tat... Ne güzel bir şifa kaynağı...

Kökeninin Orta Asya’dan gelen Türk’lere dayandığı söylense de tarhana kelimesi, Farsçadır. O dönemde her türlü yiyeceği kurutarak saklamaya çalışan insanlar, yoğurdun saklanması için de tarhana çorbasını bulmuşlar. Önemli bölümü yoğurttan oluşan tarhana çorbası, besleyici olduğu kadar kuru toz halinde olduğu için uzun süre saklanma özelliğine de sahiptir. Türkiye'de tarhana çorbasının birçok türünü bulabilirsiniz. Tarhana, Türkiye’de özellikle Uşak, Denizli, Kahramanmaraş şehirlerinde ve Beypazarı'nda oldukça ünlüdür.

Nedir bu şifanın kaynağı?

Fermente yani mayalandırılmış ürünler, insanoğlunun binlence yıldır besin kaynağı. Başlangıçta süt, et ve sebzeleri uzun süre korunması amacıyla kullanılan yöntem, sağlık için oldukça önemli. Bu yöntemle hazırlanan ürünlerden biri de tarhana.

Bir laktik asit fermantasyonu olan tarhana, bileşiminde yer alan maddelerin protein, vitamin ve mineral (özellikle B vitamini, kalsiyum, demir ve çinko) içeriği bakımından oldukça zengin bir besleyici değere sahip olması nedeniyle, özellikle bebek ve çocuk beslenmesinde oldukça önemli.

- Bebeklerde sindirim enzimleri yetersizdir, yaşlılarda ise yavaşlamıştır. Bu nedenle tarhana bebekler ve yaşlılar için tüketimi özendirilmesi gereken, sindirimi kolay ve son derece besleyici bir gıdadır.
- Türk mutfağının vazgeçilmez tatlarından olan tarhana çorbası, besleyici, doyurucu ve tamamlayıcı bir besindir. Pişirilirken içine süt, nohut, mercimek, kıyma ve sebze gibi besinler eklenerek besin değeri daha da yükseltilebilir.
- Tarhana içinde bulundurduğu çeşitli liflerden dolayı yüksek kolesterol, kalp krizi, kolon kanseri, obezite, yüksek tansiyon, hemoroid ve damar hastalıklarının azaltılmasında etkilidir.
- Diyabet (şeker hastalığı), hipertansiyon ve obezitenin tıbbi beslenme tedavisinde glisemik indeksinin beyaz ekmekten düşük olması ve doyurucu özelliğinin fazla olması nedeniyle özellikle şeker hastaları ve insülin direnci olanlar için çok önemli bir besindir.
- Yoğurt tüketemeyen kişiler ve bebeklerin beslenmesinde çok iyi bir alternatiftir. Ayrıca tahılların fermentasyonu sonucu oluşan tarhana probiyotik özellikte bir besindir ve bağırsak florasını korur.
- Aminoasitler bağırsaklardan kolayca emilir ve vücuda yarar sağlar. Sindirilemeyen proteinler ise dışkıyla dışarı atılır ve vücut bu proteinlerden yararlanamaz. Tarhananın bileşimine yoğurt ve bitkilerden kaynaklanarak dahil olan laktik asit bakterileri, tarhanadaki proteinleri belli ölçülerde aminoasitlere ayırarak tarhanayı sindirimi kolay gıda şekline dönüştürür. Böylece aminoasitler tarhana ile vücuda hazır olarak girerler ve bağırsaklardan kolayca emilerek vücuda yarar sağlarlar.
- İçeriğindeki kırmızı biber ve domateste yer alan likopenden ötürü ise özellikle damar sertliğine karşı koruyucudur.
- Enfeksiyonlara karşı koruyucu özelliği vardır.
- Probiyotik özelliğinden ötürü iyi bir antioksidant olup kansersavar bir çorbadır. Bu özelliğinden ötürü kolon kanserine karşı savaşan önemli bir besindir.
- Özellikle gribal enfeksiyonlarda pişirilen tarhananın içine bir çay kaşığı kadar zencefil (toz) ve bol nane eklenerek tüketilmesi hastalığın kolay atlatılması açısından oldukça yararlıdır.

Tarhana nasıl yapılır?

Tarhana; buğday unu, yoğurt, biber, tuz, soğan, domates, aroma verici bitkisel maddeler ve baharatlarla yoğrulan hamurun fermente edildikten sonra kurutulması, öğütülmesi ve elenmesi ile elde ediliyor. Türkiye'nin batı bölgelerinde, özellikle Rumeli geleneğinde ise tarhana çorbası, kese yoğurdu, un, domates, kuru soğan, tuz, istenildiği kadar acı biber ve tarhana otu kullanılarak hazırlanır ve başka katkı malzemesi içermez.

Bu yönüyle tarhanın yapılışı, günümüzde geleneksel tatlara en çabuk ve aynı lezzette ulaşma yöntemimiz olan hazır çorbalara benzer. Çünkü geleneksel kurutma yöntemiyle ve hiçbir koruyucu içermeden paketlenerek bize ulaşan hazır çorbalar da ev yapımı çorbaların içerdiği tüm besin öğelerini içermekle birlikte, son derece hijyenik şartlarda, el değmeden üretilmektedir. Bu nedenle canınız tarhana çorbası çektiğinde hazır olanlarını da hiç çekinmeden tercih edebilirsiniz.

Son söz: Tarhana çorbasını, özellikle kış aylarında soframızın baş tacı yapmayı ihmal etmemeli ve şifa kaynağı bu geleneksel çorbamıza sofralarımızda daha fazla yer vermeliyiz.
Paylaş: